Boomschors
Schoonzus Marjan stuurde me een foto van de stam van een plataan. De foto was van dichtbij genomen en toonde vooral boomschors met een grillig patroon van grijze, groene en beige tinten, zoals gebruikelijk bij platanen. Het doet me denken aan abstracte kunst, maar ook aan camouflagekleding. Het vlekkerige patroon zorgt echter niet voor effectieve camouflage van de boomstam, daar doen bomen niet aan.
Stam van plataan bedekt met schors, dat een grillig patroon vertoont. (Foto: Marjan Elfferich)
Tekst: Caroline Elfferich
Marjan liet weten dat ze schors van bomen prachtig vindt. Ze zou het leuk vinden als ik er eens over schreef in de natuurrubriek. Bij deze… De schors van een boom is de buitenste beschermende laag, die de kwetsbare onderliggende bastvaten beschermt tegen zonnestraling, brand, dierenvraat en het binnendringen van ziekteverwekkers. De bastvaten bestaan uit levende cellen, die suikers (gevormd in de bladeren) actief naar andere delen van de boom transporteren. De schors bestaat uit dood plantenweefsel.
Uiterlijk en dikte van de schors is per boomsoort verschillend. Sommige bomen, zoals beuken, hebben een dunne, gladde schors die weinig bescherming biedt. Als de stam van een beuk door omstandigheden opeens aan de zon wordt blootgesteld, dan kan de boom daar schade van ondervinden. De eik heeft daarentegen een dikke schorslaag, die barst als de boom in de dikte groeit. Vaak zit er kurk in boomschors. De kurkeik vormt een opvallend dikke kurk-laag, waar kurken van gemaakt kunnen worden. Eens in de tien jaar kan de kurk-laag worden geoogst.
De schors van platanen is tamelijk dun en bladdert regelmatig af. Dat is gebruikelijk voor deze bomen. Waarom ze vervellen is mij niet geheel duidelijk. Wellicht kan de schors van een plataan op deze manier de diktegroep van de boom bijhouden. Er zijn verschillende soorten platanen, die oorspronkelijk vooral in Amerika voorkomen. De Oosterse plataan komt van natura voor van Italië tot Iran. In Nederland zijn platanen niet inheems, maar ze worden vaak aangeplant in het stedelijk gebied. Het zijn sterke bomen, die bestand zijn tegen droogte en zonnestraling op de stam.
Schors is niet alleen belangrijk voor de boom zelf, maar ook voor talloze kleine diertjes die er in leven en levensvormen die er op kunnen groeien, zoals mossen en korstmossen. Meestal wordt de schors niet door diertjes gegeten. Ze zoeken er een veilige schuilplaats in. Echt veilig is het er niet, want boomkruipers en spechten zoeken op boomstammen naar insecten en spinnetjes. Schorskoloniespinnen en meerdere nachtvlindersoorten leven op boomstammen, waar ze moeilijk te vinden zijn vanwege goede camouflage.