Jaargetijde en de natuur
‘Jaargetijde’ is het thema van de Beeldenexpositie, die op zaterdag 6 september om 11 uur wordt geopend in het Emmapark. De Beeldenexpositie vormt de opstart van De Verbeelding: het kunst en cultuurevenement dat in het laatste weekend van september zal plaatsvinden in de gemeente Pijnacker-Nootdorp.
Tekst: Caroline Elfferich
Het thema van de Beeldenexpositie heeft al vele kunstenaars geïnspireerd. De jaargetijden zorgen voor voortdurende veranderingen van temperatuur, vochtigheid en lichtintensiteit. Dat heeft zijn uitwerking op de natuur, want alles wat leeft reageert op de omgeving. Omdat mensen onderdeel uitmaken van de natuur, vaak zonder dit bewust te beseffen, hebben de jaargetijden ook een diepgaande invloed op onze gevoelens en activiteiten. Veel natuurliefhebbers hebben moeite met de winter, terwijl liefhebbers van de wintersport er juist van genieten.
De lente is mijn favoriete jaargetijde. Na de winter verschijnen er weer bloeiende bloemen, zingende vogels, zoemende bijtjes en nog veel meer levendigheid. Het vervult me met dankbaarheid dat de natuur in de lente weer lijkt op te staan uit de dood. De bloemarmoede die mij soms overvalt in de winter is een beetje te verhelpen door het kijken naar zelfgemaakte bloemenfoto’s, maar het blijft behelpen. Zonder winter zou er echter geen lente zijn en ook geen herfst.
Ieder jaargetijde heeft zijn charme en alle vier roepen ze andere associaties op. Die kunnen voor ieder persoon verschillend zijn. Zo denk ik bij de winter aan kou: sneeuw en ijs, terwijl deze verschijnselen de laatste jaren niet meer zo veelvuldig en langdurig voorkomen als in mijn jeugd. De herfst doet me denken aan spinnen en paddenstoelen, terwijl deze levensvormen het hele jaar gevonden kunnen worden als je je aandacht erop richt. De zomer roept beelden op van weelderige vegetatie, warme dagen en een gevoel dat er niets hoeft. Vaak kloppen de gevoelens niet met de realiteit.
De jaargetijden veroorzaken een formidabele dynamiek in de Nederlandse natuur. Alle planten en dieren, die zich op eigen kracht kunnen handhaven in ons land, hebben zeer uiteenlopende strategieën om de winter te overleven. Sommige dieren, zoals egels, gaan in winterslaap. Veel insectenetende vogels trekken naar het zuiden om daar te overwinteren. Loofbomen en veel kruiden trekken in de herfst de voedingstoffen uit hun bladeren om ze op te slaan in vorstbestendige delen van de plant. Eenjarige planten sterven in de winter af, maar leven voort in de zaden die ze hebben geproduceerd. Overlevingsstrategieën zijn vaak indrukwekkend.