Kale dijken
Vorig jaar augustus kreeg ik een bericht van Robert van Wissen, bestuurslid van de Natuur- en Milieubescherming Pijnacker, over twee dijken in Pijnacker-Nootdorp waar al een jaar geen planten op groeiden, nadat ze door het Hoogheemraadschap van Delfland waren verstevigd.
Tekst: Caroline Elfferich
Robert schreef: “Die dijken stonden voorheen altijd vol bloemen, maar nu wil er nog geen grasspriet op groeien... Wat voor grond is hier gestort? Op ieder ander veld dat beroerd wordt zie je al snel de eerste pioniersplanten verschijnen. Hier gebeurt al meer dan een jaar lang niets! Moeten wij dit bij het Hoogheemraadschap aankaarten?”
Na het bericht van Robert ben ik gaan kijken bij de kale dijken. De grond waarmee de dijken zijn verzwaard lijkt te bestaan uit een mengsel van klei en zand. De toplaag is flink verdicht, waardoor regenwater er moeilijk in zal doordringen. Door het steile talud van de dijken stroomt water er bovendien snel af. De grond is lichtgrijs van kleur en bevat vermoedelijk weinig organische stof (humus), hetgeen belangrijk is voor de luchtige structuur van de bodem en het vermogen om water vast te houden. De bodemsamenstelling op de dijken ziet er niet aantrekkelijk uit voor plantengroei, want planten hebben lucht en water nodig in de bodem.
Robert merkte terecht op dat braakliggende grond vaak snel begroeid raakt met pioniersplanten, maar het kan allerlei oorzaken hebben als dit niet gebeurt. Als de grond uit een diepere aardlaag komt, dan zitten er geen vitale zaden in. Het kan lang duren voordat zaden een dergelijke plek bereiken. Vaak worden dijken ingezaaid met graszaden. Ik weet niet of dit is gebeurd. Wel zag ik enkele dappere plukjes gras, die vermoedelijk in het natte koude voorjaar van 2024 zijn ontkiemd. Daarna was het lang heet en droog. De plukjes waren volledig verdroogd.
In het voorjaar van 2025 heeft Robert vragen gesteld aan het Hoogheemraadschap. In juli kreeg hij een reactie: “Bij de uitvoering van het project is helaas klei gebruikt met een te hoge zuurgraad. Hierdoor groeit er nagenoeg niets op. Er bevinden zich gelukkig geen verontreinigingen in de grond, daarop is het gecontroleerd. We zijn inmiddels begonnen om de bodem te verrijken met kalk (zogenaamde schuimaarde) om een neutralere zuurgraad te verkrijgen. Dit doen we in een aantal fases, in april hebben we dit voor het eerst gedaan. Waarschijnlijk duurt het helaas nog wel twee jaar voordat de grasmat helemaal hersteld zal zijn. Het Hoogheemraadschap wil het liefst een mooie groene dijk, bij voorkeur met gevarieerde begroeiing.”